Przykładanie karty ŚKUP KZK GOP klauzulą niedozwoloną wg CP UOKiK

Wraz z obowiązkiem korzystania z karty ŚKUP przez większość pasażerów komunikacji miejskiej KZK GOP (Górny Śląsk oraz Zagłębie) pojawił się problem dot. kasowania biletów okresowych przy wejściu do autobusu. O kasowaniu przy wejściu pisałem już w 2011 roku. To kasowanie jest uciążliwe (szczególnie w godzinach szczytu).

Teraz wygląda to tak:

  • bilet jednorazowy – może być na karcie, ale może też być papierowy – czyli kasujemy na wejściu
  • bilet okresowy (24h, 30 dni, 90 dni itp.) z limitem przejazdów – kasujemy na wejściu do pojazdu
  • bilet okresowy (24h, 30 dni, 90 dni itp.) bez limitu przejazdów – również musimy kasować na wejściu

No i teraz sytuacja – wsiada do do autobusu trójka osób i nie przyłożyła karty do kasownika.

  • 1 osoba – na karcie ma bilet jednorazowy – czyli mandat.
  • Druga osoba ma bilet z limitem – mandat.
  • A trzecia osoba ma bilet bez limitu – również dostanie mandat.

I teraz na chłopski rozum: który pasażer jechał na gapę? Przy jednorazowym oraz przy bilecie z limitem nie ma wątpliwości. Ale przy bilecie bez limitu? A cała trójka dostałaby taki sam mandat za brak biletu. Czyli zgodnie z cennikiem – 160 zł, a płatna do 7 dni – 125 zł. Supercena 🙂

Najśmieszniejsze jest jeszcze to, że jeżeli te osoby, nie okazałyby karty do kontroli („kartę zostawiłem w domu”) to mają szansę na anulowanie mandatu (a przynajmniej ta osoba z biletem bez limitu). (opłata manipulacyjna za anulowanie opłaty dodatkowej w trybie § 10 „Taryfy przewozu …” – 15 zł). Coś tu nie gra chyba.

KZK GOP nie potrafi policzyć mandatów (których prawdopodobnie nie było)

Zapytałem się KZK GOP czy komuś już taki mandat za brak odbicia karty wlepili.

Dostałem odpowiedź naokoło („nie potrafimy policzyć”):

W nawiązaniu do maila z dnia 12.08.2016r. informuję, iż program komputerowy jakim dysponuje KZK GOP przeznaczony do windykacji nałożonych opłat dodatkowych ewidencjonuje powstałe opłaty w trzech grupach tj. opłaty z tytułu braku ważnego biletu dla pasażera, braku biletu za bagaż lub zwierzę oraz z tytułu nałożenia opłaty za zatrzymanie pojazdu lub zmianę przebiegu trasy przejazdu. System nie ewidencjonuje więc szczegółowo powodu nałożenia na pasażera opłaty za przejazd bez ważnego biletu. Dlatego też nie jesteśmy w stanie precyzyjnie odpowiedzieć na zadane pytanie.

Jednocześnie wyjaśniamy, iż szczegółowy powód nałożenia opłaty za brak biletu oznacza na druku opłaty dodatkowej kontroler, w trakcie wypisywania tego druku. Ustalenie czy występują przypadki nałożonych opłat z tytułu jazdy z elektronicznym biletem okresowym nieskasowanym w kasowniku, a jeżeli występują, to określenie ich liczby wymagałoby przejrzenia prawie 250 tys. druków opłat dodatkowych nałożonych od 1 października 2015r., gdyż tyle opłat ogółem zostało w tym okresie nałożonych.

Ponadto informujemy, iż od 1 października 2015r. do KZK GOP wpłynęło kilka tysięcy odwołań od nałożonych opłat dodatkowych. W zdecydowanej większości składane są one przez pasażerów podróżujących bez biletów lub korzystających z biletów papierowych. Dotyczą one przede wszystkim próśb o anulowanie opłaty z powodu braku biletu imiennego lub dokumentu do ulgi w trakcie przejazdu, próśb o anulowanie opłaty z uwagi na trudną sytuację materialną oraz próśb o rozłożenie opłaty dodatkowej na raty. Tylko nieznaczna część odwołań pochodzi od użytkowników karty ŚKUP i dotyczy różnych przypadków niewłaściwego użycia karty. Niemniej jednak z uwagi na fakt, że powód złożenia odwołania nie jest oznaczony w windykacyjnym systemie komputerowym, również i na to pytanie KZK GOP nie jest w stanie precyzyjnie odpowiedzieć. Wymaga to bowiem przejrzenia całości korespondencji związanej z odwołaniami od nałożonych opłat dodatkowych (kilka tysięcy spraw).

Janusz Tyran, KZK GOP

Na moje wygląda na to, że mandatu nikt nie dostał (a KZK GOP nie chce się do tego przyznać). Jaki powód? Nie wiem. Moje podejrzenia są zbieżne z informacją jednego z użytkowników Skyscrapercity.com (Auri23):

Wszystko się wyświetla na ekranie telefonu/kontrolerki tylko na razie kontrolerzy mają pouczać a potem posypią się mandaty. Kontroler nie tylko może sprawdzić czy teraz odbiłeś ale kiedy ostatnio rejestrowałeś się w kasowniku.

Pismo do Centrum Porad UOKIK

No to wysłałem pismo do Centrum Porad Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Pytałem w nim czy kara za brak odbicia biletu bez limitu jest zgodna z prawem. Odpowiedź w skrócie – może to być klauzula niedozwolna – czyli „nie trzeba odbijać biletów bez limitu”. Ale to na razie opinia, więc jeszcze kasujcie 😉 Cała treść odpowiedzi poniżej:

Szanowny Panie,
Przede wszystkim pragnę wskazać właściwe przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 915)

Zgodnie z art.16 w/w ustawy

1. Umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd przed rozpoczęciem podróży lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia – przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym.

2. Na bilecie, o którym mowa w ust. 1, umieszcza się: 1) nazwę przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego; 2) relację lub strefę przejazdu; 3) wysokość należności za przejazd; 4) zakres uprawnień pasażera do ulgowego przejazdu.

3. Na bilecie mogą być umieszczane inne informacje, w tym dane osobowe pasażera, jeżeli jest to niezbędne dla przewoźnika lub organizatora w regularnym przewozie osób.

4. Dane i informacje, o których mowa w ust. 2 i 3, zapisywane są w pamięci elektronicznej biletu, jeżeli bilet ma formę elektroniczną.

Przepisy te wskazują na konieczność spełnienia warunków określonych przez przewoźnika.

Jednakże zawarte w regulaminie zapisy w mojej ocenie mogą nosić cechy klauzuli niedozwolonej określonej w przepisie art. 385[1] kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.). Stosownie do treści tegoż przepisu:

Art. 385[1]
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

W tym miejscu wyjaśniam, że od 17.04.2016 roku obowiązują nowe zasady dotyczące kontroli postanowień wzorców umów. W wyniku zmian klauzule niedozwolone nie są wpisywane już do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pomimo tego nadal zakazane jest stosowanie przez przedsiębiorców we wzorcach umowy klauzul abuzywnych wpisanych do rejestru.
Obecnie ostatecznie o tym czy dany zapis stanowi klauzulę niedozwoloną decyduje sąd w indywidualnym postępowaniu sądowym (kontrola incydentalna wzorca umowy) lub Prezes UOKiK.

Pamiętać należy, że w postępowaniu sądowym konsument dochodzi konkretnych roszczeń lub broni się przed roszczeniami przedsiębiorcy (np. zapłata, wymiana towaru itp.), a kwestię stosowania lub nie klauzuli sąd rozpatruje niejako pobocznie – nie jest to główny przedmiot procesu.

Równocześnie wskazuję, że od 17.04.2016 roku kompetencję do badania czy zapis jest klauzulą niedozwoloną posiada również Prezes UOKiK i do niego można zgłaszać fakt podejrzenia stosowania niedozwolonych zapisów umownych.

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz informacje zawarte powyżej w mojej ocenie przedsiębiorca nie powinien wymagać od Pana każdorazowego rejestrowania podczas wejścia do pojazdu. Zakupił Pan bowiem odpowiedni bilet „nielimitowany”, uprawniający Pana do korzystania z przejazdów komunikacją miejską. Rejestracja jest czynnością techniczną i nie dokonanie jej przez Pana nie powinno skutkować odpowiedzialnością w postaci konieczności zapłacenia kary umownej za jej zaniechanie. Przedsiębiorca nie może bowiem przerzucać na konsumenta odpowiedzialności za zakupienie systemu obsługi którego działanie jest we wskazany sposób ograniczone.

Zawiadomienie o możliwości stosowania klauzuli niedozwolonej można zgłosić bezpośrednio do Prezesa UOKiK lub do jednej z Delegatur. Dane adresowe dostępne są na stronie https://uokik.gov.pl/struktura_i_kontakt.php

Z poważaniem,

Anika Wojtasik
Konsumenckie Centrum E-porad
Realizacja zadania publicznego KONSUMENCKIE CENTRUM E-PORAD finansowana jest przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

W treści odpowiedzi jest fajny smaczek 😉 Bardzo ładnie opisane to co pasażerowie myślą o systemie ŚKUP.

Przedsiębiorca nie może bowiem przerzucać na konsumenta odpowiedzialności za zakupienie systemu obsługi którego działanie jest we wskazany sposób ograniczone.

No to tą treść odpowiedzi zamieściłem na Skyscrapercity oraz wysłałem do dwójki dziennikarzy: Marka Twaroga (Dziennik Zachodni) oraz Przemysława Jedleckiego (Gazeta Wyborcza Katowice). Następnie pojawił się artykuł w katowickiej Gazecie Wyborczej: KZK GOP ma kłopoty. Ekspert: Nie trzeba odbijać karty ŚKUP przy wejściu do autobusu. Z artykułu komentarz rzeczniczki KZK GOP:

Kilka razy wyjaśnialiśmy zasady działania ŚKUP oraz korzyści wynikających ze wprowadzenia zasady check-in check-out. W tej chwili nie ma decyzji, która stwierdzałaby ze strony UOKiK o naruszeniu praw konsumentów, dlatego też dziwi nas arbitralne stwierdzenie otrzymane z Konsumenckiego Centrum E-porad. Zwłaszcza że sprawa jest wyjaśniana bezpośrednio z UOKiK-iem – mówi Anna Koteras, rzeczniczka KZK GOP.

Ciekawią mnie korzyści wynikające z wprowadzenia zasady check-in check-out – może kiedyś się dowiem jakie one są 😉

A po to przykładanie?

A teraz jeszcze słowo wytłumaczenia: dlaczego KZK GOP chce by pasażerowie przykładali bilety przy wejściu oraz przy wyjściu? Chodzi o dane statystyczne – mogą dzięki temu sprawdzić skąd/dokąd podróżujecie. Mogą poznać napełnienia w autobusach poznać (w miarę dokładnie). A to im może dać duże możliwości poprawy komunikacji. Tyle teorii. Teraz praktyka – czy KZK GOP z tych danych korzysta? Ha! Odpowiedź was zaskoczy 😉

Jeszcze nie korzystają – bo za mało danych 🙂 No i brak im odpowiedniego oprogramowania.

Podsumowując

  • Centrum Porad UOKiK -> klauzula niedozwolona
  • KZK GOP -> wszystko jest ok, nic nie zmienimy, UOKiK nic nie mówił by coś było źle.
  • Ja -> wysyłka do Prezesa UOKiK „Zawiadomienia o możliwości stosowania klauzuli niedozwolonej”
  • Prezes UOKiK -> …

Czy mogę coś więcej zrobić? Ktoś ma jakiś pomysł? Ktoś składał taki wniosek do UOKiK-u kiedyś?

3 przemyślenia nt. „Przykładanie karty ŚKUP KZK GOP klauzulą niedozwoloną wg CP UOKiK”

  1. Ja proponuję zgłoszenie sprawy do programu „Uwaga”. Po emisji na ogół większość spraw rozwiązuje się szybciej, więc i prezes UOKiK powinien sprawniej zareagować na problem.

  2. Dzisiaj moja żona była świadkiem nieprzyjemnej sytuacji. Pasażerka miała bilet nielimitowany, ale go nie odbiła. Kontroler twierdził, że należy się za to mandat, którego pasażerka nie chciała przyjąć. Doszło do tego, że była szarpana przez kontrolera, a cały tramwaj zatrzymany… Ciekaw jestem jak sprawa się rozwinie, bo polityka KZK Gop jest w tym miejscu dosyć niejasna.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *